Là công dân, bị bầm dập trong chu kỳ kinh tế vừa rồi, tôi cũng đặt nhiều kỳ vọng vào “vận hội mới” của đất nước. Kỷ nguyên vươn mình, làm chủ công nghệ, đi ra thế giới.
Khi đọc tin ngày 12/5/2026 Microsoft hủy license Claude Code của hàng nghìn kỹ sư vì “financial considerations”, tôi “cảm nhận” thấy một vài tín hiệu. Vậy nên ngày 4/6/2026, tôi hí hửng gửi 5 bài cho VnExpress/Tuổi Trẻ, VnEconomy, Dân Trí, CafeF, GenK. Bài không chửi ai, chỉ cảnh báo một rủi ro có thật khi nhìn rộng ra từ sự kiện này: Từ 2/8/2026, EU buộc mọi AI rủi ro cao phải có “nút dừng khẩn cấp” theo Điều 14 AI Act. Không có thì bị phạt 7% doanh thu toàn cầu. Ở Mỹ, FED sửa SR 26-2 từ tháng 4/2026, xếp AI vào nhóm rủi ro có thể thổi bay 4,7% vốn ngân hàng. Phạt 25.000 USD/ngày nếu vi phạm.
Sự kiện thật, số liệu thật. Microsoft cắt Claude là có thật. Alphabet đã viết trong báo cáo 10-Q Q1/2026 là có thật: chi phí hạ tầng tăng 35% vì GPU. FPT mua B300 để token rẻ đi 66% cũng là có thật. B300 là phần cứng, còn luật EU hỏi “phanh” – là phần mềm.
Dưới góc nhìn của tôi, Big Tech kẹt khoảng 300 tỷ USD hạ tầng stateless cũ và khoảng 300 tỷ USD vừa đốt cho AI nên “quay xe không kịp”. Đó là cơ hội cho tay chơi mới. Và Việt Nam hoàn toàn có thể chớp thời cơ này.
Cũng ở trong khoảng thời gian này, ở “vũ trụ khác” thì báo chí đăng rất nhiều tin “màu hồng” về AI và triển vọng của nó (hăng hái nhất là VnExpress và VietnamNet), có thể nội dung của tôi đi ngược lại cái trend chủ đạo này nên không phù hợp với “khẩu vị” của báo chí Việt Nam lúc này.
Còn tôi thì nghĩ đây đúng là “vận hội mới” vì chúng ta có 18-24 tháng để làm thứ AWS, Google chưa làm xong. Nếu thắng, Việt Nam không những tự chủ công nghệ “Make in Vietnam” mà còn bán được cho thế giới. Từ 1996 đến nay, sau 30 năm làm phần mềm, đây là lần đầu tôi thấy một cơ hội rõ ràng đến thế cho Việt Nam. Lần đầu thấy cơ hội bắt Mẽo phải làm theo sau nhiều năm đằng đẵng phải chạy theo đủ thứ của Big Tech.
Nhưng rồi 10 ngày trôi qua, không một báo nào phản hồi. Không “chúng tôi đã nhận”, không “cần xác minh thêm”, không “không phù hợp tôn chỉ”. Chỉ có im lặng.
Thế là tôi lăn tăn.
Lăn tăn vì mình tin vào “vận hội mới”. Hay là do tôi hiểu sai? “Vận hội mới” chỉ dành cho việc hô khẩu hiệu, còn việc thật, việc khó, việc đụng đến Microsoft, Google thì… thôi?
Tôi vẫn tin. Tin rằng 18-24 tháng tới Việt Nam ta sẽ nắm bắt được thời cơ này. Tin rằng sang 2029 Việt Nam có thể ngồi được vào bàn của người đặt luật và Big Tech phải làm theo.
Tôi vẫn tin.
P/S: Nếu bạn tò mò tôi đã viết gì mà khiến các báo im lặng, mở file PDF này để đọc toàn văn 5 bài tôi đã gửi cho các báo.
